Drugi weekend grudnia to termin, który warto wpisać do kalendarza obserwatora nieba. W nocy z soboty na niedzielę, z 13 na 14 grudnia, przypada maksimum Geminidów, czyli najbardziej obfitego roju meteorów w całym roku. I co ważne, tym razem Księżyc nie przeszkodzi w obserwacjach.
Dlaczego właśnie Geminidy są tak ciekawe
Geminidy to rój, który regularnie daje najwyższe liczby zjawisk. W dobrych warunkach potrafi dosłownie zasypać niebo meteorami, a prognozy Międzynarodowej Organizacji Meteorowej sugerują w tym roku zenitalną liczbę godzinową ZHR na poziomie około 150. To wartość liczona dla idealnych warunków, czyli ciemnego nieba, wysokiego położenia radiantu i pełnej widoczności nieboskłonu, ale nawet po odjęciu miejskich świateł i typowej „polskiej pogody” wciąż może to być najlepsza noc z meteorami w sezonie.
Księżyc nie zepsuje widowiska
W trakcie maksimum Księżyc będzie w fazie około 30 procent. To oznacza, że jego wpływ na jasność nieba będzie niewielki, a w praktyce odczuwalny głównie w ostatnich godzinach przed wschodem Słońca. Nie jest to sytuacja, w której pełnia wycina większość słabszych meteorów, więc w tym roku naprawdę jest sens wyjść w teren. W skrócie, jeśli chmury nie wejdą w drogę, to noc 13 na 14 grudnia ma potencjał na najlepsze maksimum roju od dłuższego czasu.
Kiedy patrzeć, żeby zobaczyć najwięcej
Szczyt aktywności przypada w szerokim oknie, mniej więcej od godziny 15:00 w sobotę 13 grudnia do około 12:00 w niedzielę 14 grudnia. Dla Polski kluczowa jest cała noc 13/14 grudnia, bo wtedy radiant roju, czyli miejsce na niebie, z którego pozornie „wylatują” meteory, znajduje się wysoko.
Radiant Geminidów jest w gwiazdozbiorze Bliźniąt i u nas jest najwyżej około 01:00–02:00 w nocy. W tym czasie wznosi się na blisko 70 stopni nad horyzont, czyli bardzo wysoko. Im wyżej radiant, tym statystycznie więcej meteorów pojawia się w polu widzenia, bo większa część zjawisk nie ginie pod horyzontem.
Radiant Geminidów wschodzi nad Polską na kierunku NE już o 17:30 i wraz z upływem nocy przesuwa się w kierunku zachodnim. Tam znajdzie się o świcie. Jak wspomnieliśmy wcześniej, radiant najwyżej będzie po 1 w nocy.
Jak obserwować Geminidy
Geminidów nie ogląda się przez teleskop ani lornetkę. To zjawisko dla szerokiego pola widzenia, czyli gołych oczu. Najlepsza strategia to znaleźć możliwie ciemne miejsce poza miastem, z odsłoniętym horyzontem i bez lamp w zasięgu wzroku. Nie patrz w sam radiant, lepiej kierować wzrok około 30–60 stopni od niego, tam często widać dłuższe i efektowniejsze smugi. W praktyce największym wrogiem będzie zachmurzenie. Dlatego ta noc jest typową akcją na zasadzie: sprawdzasz prognozę zachmurzenia, łapiesz okno pogodowe i jedziesz.
