W 2024 roku najkrótszy dzień w roku, czyli przesilenie zimowe, przypada na sobotę, 21 grudnia. To moment, gdy Słońce osiąga najniższe położenie na niebie w ciągu całego roku, a dzień jest najkrótszy, a noc najdłuższa. W Polsce różnice w długości dnia między regionami są zauważalne, a to wyjątkowe zjawisko ma swoje konsekwencje także dla miłośników astronomii.
Czy najkrótszy dzień jest taki sam w całej Polsce?
Nie. Długość dnia różni się w zależności od szerokości geograficznej, co oznacza, że mieszkańcy północnej Polski będą mieli krótszy dzień niż osoby na południu. Oto przykładowe czasy trwania dnia w najkrótszym dniu roku:
- Gdańsk: około 7 godzin i 10 minut.
- Warszawa: około 7 godzin i 40 minut.
- Kraków: około 8 godzin i 0 minut.
Różnice wynikają z kształtu Ziemi i nachylenia osi względem płaszczyzny orbity. Im dalej na północ, tym krótszy dzień.
Astronomiczne znaczenie przesilenia zimowego
Przesilenie zimowe to nie tylko najkrótszy dzień w roku, ale również moment, od którego Słońce zaczyna stopniowo wznosić się wyżej na niebie, a dni stają się coraz dłuższe. W astronomii wyznacza początek zimy na półkuli północnej.
Dla obserwatorów nieba najdłuższa noc w roku to idealna okazja do prowadzenia obserwacji, pod warunkiem, że pogoda dopisze. Dłuższe noce pozwalają na:
- Obserwacje głębokiego nieba: Mgławice, galaktyki i gromady gwiazd są lepiej widoczne dzięki długim godzinom ciemności.
- Obserwacje planet: W grudniu 2024 roku szczególnie dobrze widoczny będzie Jowisz i Saturn, a także Wenus i Mars.
- Polowanie na meteory: W tym okresie aktywne są Geminidy i Ursydy – dwa roje meteorów, które warto obserwować.
Jak najkrótszy dzień wpływa na nas?
Przesilenie zimowe ma również wpływ na nasze samopoczucie. Krótki dzień i długi czas bez światła słonecznego mogą prowadzić do spadku energii i nastroju, co jest często związane z tzw. sezonowym zaburzeniem afektywnym (SAD). Warto w tym czasie spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu w ciągu dnia i korzystać z każdego promienia Słońca.
