Niedzielny wieczór 7 grudnia zapowiada się ciekawie dla osób, które śledzą jasne obiekty Układu Słonecznego. Na niebie zobaczymy koniunkcję Księżyca z Jowiszem, czyli ich bliskie przejście na sferze niebieskiej. To dobre zjawisko zarówno dla początkujących obserwatorów, jak i dla osób, które lubią proste astrofotografie z udziałem jasnych planet.
Kiedy i gdzie szukać Księżyca i Jowisza
Koniunkcja będzie widoczna już od momentu, gdy oba obiekty pojawią się nad horyzontem. W Polsce nastąpi to w okolicach godziny 18, przy czym na wschodzie kraju Księżyc i Jowisz wzejdą nieco wcześniej, a na zachodzie kilkanaście minut później. Od początku wieczoru oba obiekty będą widoczne na wschodniej części nieba, stopniowo wznosząc się coraz wyżej.
Na starcie wieczornych obserwacji odległość kątowa między Księżycem a Jowiszem wyniesie mniej więcej 3 stopnie. To oznacza, że na niebie będą znajdowały się bardzo blisko siebie, wyraźnie wyróżniając się spośród okolicznych gwiazd. Wraz z upływem kolejnych godzin dystans między nimi będzie się stopniowo zwiększał, ponieważ poruszają się po niebie z różną prędkością kątową. Do około godziny 1 w nocy, cały układ przesunie się wyraźnie wyżej nad południowo wschodnią część nieba, a następnie będzie powoli zmierzał ku zachodowi, aż do swojego zachodu poniedziałek około godziny 11.
Księżyc w trakcie koniunkcji będzie oświetlony w około 88 procentach. Jego blask będzie wyraźnie dominował nad Jowiszem, który mimo to pozostanie jednym z najjaśniejszych punktów w jego sąsiedztwie. Dzięki temu nawet mniej doświadczone osoby nie powinny mieć problemu z rozpoznaniem, gdzie znajduje się planeta.
Jak obserwować koniunkcję gołym okiem i przez lornetkę
Do obserwacji dzisiejszej koniunkcji nie jest potrzebny żaden specjalistyczny sprzęt. Księżyc i Jowisz są na tyle jasne, że bez problemu dostrzeżemy je gołym okiem nawet z umiarkowanie zaświetlonego miasta. Wystarczy znaleźć miejsce z w miarę odsłoniętym widokiem na wschodni, a później południowo wschodni fragment nieba.
Osoby dysponujące prostą lornetką zyskają dodatkowy atut. Standardowa lornetka o powiększeniu 8x lub 10x i polu widzenia kilku stopni powinna objąć w jednym kadrze zarówno Księżyc, jak i Jowisza, zwłaszcza w pierwszej części wieczoru, gdy odległość kątowa między nimi będzie najmniejsza. W lornetce bez problemu zobaczymy wyraźną tarczę Księżyca z ciemniejszymi morzami, a Jowisz pojawi się jako mała, ale bardzo jasna tarczka, często otoczona punktami jego najjaśniejszych księżyców galileuszowych.
Warto pamiętać, że jasny Księżyc może powodować lekkie oślepienie, zwłaszcza przy dłuższym patrzeniu przez optykę. Dobrym rozwiązaniem jest krótkie spoglądanie w lornetkę, a potem robienie kilku sekund przerwy, żeby nie tracić kontrastu na reszcie nieba.
Koniunkcja jako temat dla astrofotografów
Dzisiejsza koniunkcja to dobra okazja dla osób, które fotografują niebo w prosty sposób aparatem lub nawet smartfonem. Księżyc podczas wschodu zawsze sprawia wrażenie większego niż w kulminacji, co wynika z iluzji księżycowej. Umieszczony nisko nad horyzontem, w sąsiedztwie zabudowań, drzew lub elementów krajobrazu wydaje się bardziej okazały. Jeżeli do tego mamy w jego pobliżu jasną planetę, powstaje naturalnie atrakcyjny kadr.
Najciekawsze ujęcia uzyskamy tuż po wschodzie Księżyca, kiedy znajduje się on jeszcze nisko nad horyzontem, a Jowisz świeci w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Warto wcześniej zaplanować miejsce obserwacji tak, aby w kadrze pojawiły się charakterystyczne obiekty w pierwszym planie, na przykład wieża kościoła, linia drzew, wiatrak, maszt czy inny element krajobrazu. Daje to lepsze poczucie skali i pozwala wykorzystać efekt pozornego powiększenia tarczy Księżyca.
Do prostych zdjęć wystarczy aparat z obiektywem o ogniskowej rzędu kilkudziesięciu milimetrów lub smartfon na statywie. Czas naświetlania musi być dość krótki, ponieważ Księżyc jest jasny, a Jowisz tylko nieznacznie słabszy. W większości przypadków wystarczy jedna, dwie sekundy ekspozycji lub krócej, w zależności od jasności nieba i ustawionej czułości ISO.
